Levensverhaal-project helpt ouderen met dementie

Door het levensverhaal van ouderen met dementie centraal te stellen in de zorgverlening lever je een bijdrage aan betekenisvolle, integrale zorg. Hoe wordt dit opgepakt?

Op 10 en 17 januari organiseerden Reliëf, Hogeschool Windesheim en het Zorgtrainingscentrum twee inleefsessies voor medewerkers van de Saxenburgh Groep en de woonzorgcentra Driezorg en IJsselheem. Op 7 februari is er ook een inleefsessie.

Een belangrijk doel van de sessies was invoelen hoe het is om zorg te ontvangen. “Daarnaast wilden we met zorgverleners onderzoeken hoe het leren kennen van het levensverhaal van de bewoner kan helpen om het contact met deze bewoner te verbeteren en de zorg beter af te stemmen op wat van betekenis is voor die bewoner”, vertelt Ria Blokzijl, projectleider bij het Zorgtrainingscentrum.

Onderwijsprogramma

De inleefsessies vonden plaats in het kader van het project Levensverhaal Centraal (zie verder) dat in 2016 startte (kijk hier voor het eindrapport) en in 2018 een vervolg kreeg. Bedoeling is dat er een onderwijsprogramma wordt ontwikkeld. Een onderwijsgroep gaat hier samen met de projectgroep mee aan de slag. Namens het Zorgtrainingscentrum gaan de trainers Yfke Nawijn en Betty Engelsma meedenken in de onderwijsgroep.

Over Levensverhaal Centraal

Het onderzoek in 2016 vond plaats op vier locaties van twee zorgaanbieders, Viattence en Stichting Zorggroep Noordwest-Veluwe. Het onderzoek werd begeleid door het Lectoraat Theologie en Levensbeschouwing van Windesheim (tevens de opdrachtgever van het onderzoek).
De teams onderzochten hoe zij autobiografische informatie over hun cliënten konden krijgen en hoe ze daarmee het contact met, en de zorg voor de cliënten konden verbeteren. In 2017 verscheen een rapport met daarin de uitkomsten.
Daaruit kwam naar voren dat zorgverleners het belang van werken met en vanuit de verhalen van bewoners zagen. Ze waren er ook enthousiast over. Knelpunten waren echter de documentatie van de biografische informatie: zorgverleners vrezen voor nieuwe, belastende systeemdwang en administratieve druk. Daarnaast is de structurele implementatie lastig te realiseren. Dit als gevolg van onder meer werkdruk en parallelle veranderingstrajecten en projecten.
Verhaalcirkel
De zorgverleners adviseerden in het rapport de implementatie vorm te geven via het ‘olievlekmodel’: gestage implementatie door regelmatig de verhaalcirkel* uit te voeren en ambassadeurs aan te stellen die collega’s vertellen over het belang ervan. De steun van leidinggevenden is hierbij essentieel.
* Bij een verhaalcirkel vullen de deelnemers in de buitenste cirkel in wat uit de levensloop bekend is over de cliënt. Daarna wordt bij die feiten gevraagd naar de betekenis ervan voor de cliënt, dat wordt in de binnenste cirkel genoteerd. Zo kan in een half uur een verhaalcirkel worden ingevuld. Dit kan in wisselende samenstellingen van familie en professionals.